Haberler
DİŞ GICIRDATMA / 08 Kasım, 2010
Bruksim nedir?
Bruksizm (diş gıcırdatma) genellikle uyku esnasında oluşan bir eylemdir. Çeneleri sıkma, dişleri gıcırdatma olayıdır. Toplumumuzda sık rastlanır. Genellikle bu alışkanlığa sahip kişiler diş sıktıklarının farkında değillerdir.
Diş gıcırdatmanın nedenleri nelerdir?
Bruksizmin (diş gıcırdatması) oluş nedenleri hakkında çeşitli görüşler öne sürülmüştür. Bruksizmin psikolojik ve fiziksel bir çok nedeni olabilir. En önemli neden strestir.
Vücudumuzda stres belirtilerini ilk olarak gördüğümüz yer ağız dokularıdır. Stres bruksizmin hem oluş nedeni hem de olayın şiddetini artıran en önemli faktör olarak belirlenmiştir.
Ayrıca, çeneler arasındaki kapanış bozuklukları (ortodontik bozukluklar),diş eksiklikleri sonucu ağız içi çiğneme dengesinin bozulmuş olması,kötü yapılmış dolgu ve protezler ve bunlara bağlı erken veya yanlış diş temasları, diş sıkma ve gıcırdatmaya ve buna bağlı çene eklemi bozukluklarına neden olabilir.
Çene bölgesinin ani bir travmaya maruz kalması da eklem şikayeti oluşturabilecek önemli bir nedendir.
Günümüzde bu konuda yapılan araştırmalar sonucu,diş sıkma ve gıcırdatma konusunda genetik yatkınlığın da oldukça etkili olabildiği düşünülmektedir.
Diş sıkma (gıcırdatma) sonucu ağız içinde ve çiğneme sisteminde ne gibi problemler oluşur ve belirtileri nelerdir?
- Dişlerin çiğneyici yüzünde oluşan aşınma: Dişlerin birbirleri ile sürtünmesi sonucunda dişlerin çiğneyici yüzeylerinde aşınmalar oluşur.Bu durum ön dişlerde diş boylarında kısalmaya yol açacağından estetik sorunlar yaratacağı gibi,arka dişlerde de aşınma olduğundan çenenin dikey boyutu dediğimiz boyut azalır,bunun sonucunda da kişinin yüz kaslarında (özellikle çiğneme kaslarında) fonksiyon sırasında ağrılar oluşur.
- Dişlerde kırılma: Dişleri sıkma ve gıcırdatma sonucunda ön dişlerin köşelerinde arka dişlerin çıkıntılı kısımlarında mikro çatlaklar oluşur. Röntgen ile saptanamayan bu çatlaklar zamanla büyüyerek dişlerin kırılmasına neden olur.
- Dişlerde aşırı hassasiyet: Genellikle soğuğa karşı hassasiyet gelişir. Ani diş sızlamaları başlar.
- Diş etlerinde çekilme: Bruksizm, özellikle genç hastalarda, dişetlerinde hızla gelişen çekilmelere yol açabilmektedir.
- Dişlerde sallanma: Yıllar süren gıcırdatma sonucu dişler çevresindeki doku gevşeyerek dişlerde sallanmaya yol açar. Aşırı basınç dişleri saran kemik desteğinin kaybolmasına da neden olur.
- Yanaklarda iritasyon (tahriş): Özellikle dişleri birbirlerine temas ettikleri kapanış çizgisi hizasında, yanağın iç kısmında çizgi ya da kabartı şeklinde fibröz bir oluşum meydana gelir. Bu oluşum nedeni ile sıklıkla "yanak ısırma" olayı ile karşılaşılır.
- Kas ağrısı: Özellikle şakak ve yanak bölgesindeki kasların aşırı çalışması bu bölgelerde kas ağrısına neden olur.
- Baş ağrısı: Çene ve yüz kaslarında oluşan spazm ağrıları yansıyan ağrılara yol açarak zaman zaman baş ağrısı şeklinde kendini gösterir. Hatta,yansıyan ağrılar nedeniyle boyun bölgesine ve sırta kadar varan ağrılara dahi neden olabilir.
- Çene ekleminde ağrı: Dikkate alınmayan ve belirti verdiği halde önemsenmeyen bruksizm sonucunda,çene eklemine aşırı yüklenilme nedeni ile eklemde ağrı, tıkırtı sesi,ağız açmada kısıtlılık,ani çene kilitlenmeleri olabilir.
Bu belirtiler diş gıcırdatmanın hemen başlangıcından itibaren ortaya çıkmaz. Olayın şiddetine ve süresine göre bazen yıllar sonra görülebilmektedir. Çoğunlukla belirtilerin tümü birden olmayabilir. Bazen çok az belirti gösterebilir.
Tedavisi için neler yapılmalıdır?
Gece Plağı: Sadece diş sıkma sorunu olan henüz yüz kaslarında veya çene eklemi bölgesinde şikayetleri başlamamış hastalara,sıkmanın vereceği zararları en aza indirgeyebilmek amacı ile uygulanan şeffaf plaklardır.
Okluzal Splint Tedavisi:Diş sıkması veya farklı nedenlerle,ağız açmada kısıtlılık,çene eklemi ve yüz kaslarında ağrı,çene ekleminde tıkırtı sesi vs. (bu şikayetlerden sadece biri de olabilir) olan hastalar artık bu aşamadan sonra Çene Eklemi Hastası olarak kabul edilmeli ve mutlaka bir Çene Eklemi Uzmanı tarafından muayene edilmeli ve tedavisine başlanmalıdır.İşte bu aşamada uygulana Okluzal Splintle tedavi apareyleridir.Vakanın durumuna göre uygulanması gereken çok farklı çeşitleri mevcuttur.Ancak doğru teşhis sonucu doğru splintin uygulanmasıyla tedavide sonuca ulaşılabilir.Mutlaka hekim tarafından takibi gerekli bir tedavidir.Doğru teşhis ve tedavi için hastanın bir Eklem Uzmanına başvurması çok önemlidir.Aksi halde,konunun uzmanı olmayan bir hekimin Eklem şikayetleri bulunan hastaya gece plağı uygulaması yapması söz konusu olabilmekte,bu durum tedaviyi sağlamadığı gibi hastanın gecikmesine ve eklem içi dejenerasyonun artmasına neden olmaktadır.
Fizik Tedavi: Bruksizm sonucu ortaya çıkan Çene Eklemi şikayetlerinin tedavisi aslında multidisipliner bir yaklaşımı gerektirir.Kas ağrılarını azaltılması ve doğru postürün sağlanması amaçlı Fizik Tedavi olanaklarından da faydalanmak gerekebilir.
Egzersizler: Tedavi sırasında hastaya,çiğneme kasları ve çevre dokulardaki kasılmayı rahatlatacak aktif yada pasif egzersizler önerilebilir.
Farmakolojik Tedavi:Eklem şikayetlerinde ve bruksizmin varlığında ilaçlar tedavi edici özellik taşımaz ancak,ağrı kesici ve kas gevşetici ilaçlar semptomların (ağrı vs.) azaltılmasında ve ağzın daha rahat açılmasında etkili olabilir.
Psikiyatrik Destek tedavisi:Hastaların sıkıntı ve gerilimlerinin çözümlenmesine yardımcı olarak,fonksiyon bozukluğuna yada şikayetlerin artmasına yol açan ikincil psişik faktörlerin ortadan kaldırıldığı tedavi seçeneğidir.Kişinin sorunları ile baş edebilmesinin sağlanması tedaviye yardımcı olacağı gibi bruksizmi de önemli ölçüde azaltacaktır.
Sonuç olarak; Diş sıkma gıcırdatma alışkanlığı olan kişiler, zaman içinde ciddi fonksiyon bozuklukları yaşayacakları gibi bu durum yaşam kalitelerinde de bir düşüşe neden olacaktır. Bu açıdan bakıldığında diş sıktığının farkında olan (yada gece diş gıcırdattığı için aile bireyleri tarafından uyarılan) daha büyük sorunları yaşamamak için mutlaka konunun uzmanı bir hekim ile görüşmelidirler.